TRIPO TOMAS (1885 – 1975) PDF Štampaj E-pošta

       Rođen 14.I 1885.god. u obitelji porijekla iz Kaštel–Lukšića, ali već u trećoj generaciji U Kotoru, Tripo kao dijete sa ostalim osnovcima stalno prati vojne muzike na vježbama i, naravno, brzo upija sav njihov repertoar.   …. Otac Tripov je želio da mu sin pohađa gimnaziju, tim više što je sam kao podvornik radio na toj školi. Ali malom tripo_tomas.jpgTripu je glava bila puna muzičkih utisaka i on za drugo nije mario. .... Ali muzičkih škola tada u gradu nije bilo. Zato Tripo poslije završene osnovne škole ne dobija srednje obrazovanje, nego prihvaća jedan zanat. Zanat brijački koji, valjda po nekoj mediteranskoj tradiciji, ovjekovječenoj u liku Seviljca, nikada nije daleko od pjesme i vedrine. Tako se i Tomas sada dao svojski na muziciranje u duvačkom orkestru, a nastupao je i kao pjevač.

 .... Prvi i dobar osnov u radu na duvačkim instrumentima dao je Tomasu tadašnji kapelnik Anicetto Toffoletti. Poslije toga se dalje izgrađuje sa Toffolettijevim nasljednicima, Urlichom i Vitekom, kapelnicima češkog porijekla. Kod Urlicha uči i violinu, a od 14 godina dobija prvu dionicu es–trube. Dolaskom Antuna Bagatelle, Tripo dobija prvu dionicu basfliegerhorna, a u 16. godini odgovornu ulogu tromboniste. Na tom instrumentu on stalno ostaje preko pola vijeka. Radeći, dakle, sa spomenutim kapelnicima, Tomas je i bez redovnog dužeg školovanja stekao dosta praktičnog znanja o duvačkim instrumentima, koje je mogao i dalje prenašati. Otada Tomas cjelokupno svoje dalje muzičko bavljenje najvećim dijelom vezuje za Kotor. Treba izuzeti tri godine (1904–1907), kada boravi u Dubrovniku, u Hrvatskoj i Gundulićevoj glazbi, a potpredsjednik uprave Arturo pl. Saracca mu izdaje pismeno priznanje da je “kroz glazbeno znanje i revnost prednjačio svim ostalim glazbarima”. Pored toga Tomas je i dva puta radio u ratnoj mornarici. Prvi Tomasov samostalni muzički rad u Kotoru počinje 1913. god. kada postaje kapelnikom “Hrvatske bokeljske glazbe”, ali je taj rad prekinut Prvim svjetskim ratom. Poslije rata sudjeluje u novoosnovanoj “Radničkoj muzici”. Ovdje treba naglasiti da Tomas za svoj pedagoški rad sa početnicima nije uopšte bio nagrađen.

  … Tokom 1921. pa do 1924. god. u okviru škaljarskog društva “Hrvatski sastanak”, Tomas se baca na rad sa tamburašima i horom i stvara sasvim novi kadar najmlađe muzičke generacije. On se tada ne ograničava da učenicima daje obavještenja o prirodi instrumenata, načinu sviranja ili osnovnoj teoriji. On im daje časove, ako se tako može reći, i iz muzičkog entuzijazma.

.…  Posle  kraćeg rada u duvačkom orkestru ratne mornarice u Tivtu (1924–1928), Tomas 1929. god. postaje kapelnikom “Gradske muzike” u Kotoru, i to sve do 1934. godine. Sa njom ide na gostovanje do Splita. A 1934. god. formira sasvim novo tijelo. “Seoska glazba” u Škaljarima, sastavljena je od tamošnjih radnika, zanatlija i seljaka. S njom gostuje od Petrovca do Dubrovnika i radi sve do okupacije. Tokom okupacije Tomas, po savjetu učesnika NOB-e, raspušta glazbu i potpuno se povlači. Poslije rata, iako već u odmakloj dobi, Tomas se prihvaća teškog posla da za Komandu južnog Jadrana stvori duvački orkestar. Iako bez muzičke literature I sa svega 17 radnika Arsenala, ali koji su ipak i prije toga ne samo poznavali duvačke instrumente nego se vratili sa fronta, gdje su bili izbjegli sa duvačkim orkestrom Tivta. Tomas za veoma kratko vrijeme upornim radom uspijeva da javno nastupi. Poslije penzionisanja 1949. godine, Tomas je ostao veoma aktivni član KUD “Nikola Đurković” i gradskog duvačkog orkestra ….

  …. Svakako, Tomas je osjećao potrebu da se s vremena na vrijeme iskaže i na polju kompozicije. Njega je naročito privlačila ideja programske muzike. On hoće tonovima da opisuje događaje, prirodu, i da pritom bude uvijek raspjevan i melidiozan. Na njega je, izgleda, trajan uticaj ostavila italijanska operistička melodika i to se osjeća u svim njegovim radovima. Ali poznavajući dobro efekte limenih i drvenih instrumenata, Tomas se njima uglavnom konvencionalno koristi, i mada bez nekog svog izrazitijeg individualnog stila, on u prvom redu bogati repertoar i pravi odlične usluge domaćim duvačkim orkestrima, koji ga rado izvode. U djelima crkvenog sadržaja on ima bez sumnje daleko snažnijih i proživljenijih stranica. Ukupno, Tomas je tokom svog života dao oko 100 djela, većinom za duvače, od kojih je 80 autorski zaštićeno, jer je autor od 1935. god. član Udruženja jugoslavenskih muzičkih autora (UJMA). Posebno široku popularnost doživjeli su Tomasovi radovi iz lake muzike, i to: "Šjora Mare", "Vozi, vozi…" i  "U kantini". U vezi s tim ne treba zaobići jednu pojedinost, koja je, bez sumnje, neopravdano unijela gorčine u Tomasovu vedru starost. Radi se o Šjora Mari i sporu oko špice popularne televizijske serije "Naše malo misto". Posebno sam se zadržao na tom pitanju i u vezi sa tim Tomas mi je rekao: “Motiv Šjora Mare stvorio sami i za sebe zabilježio već poslije Prvog svjetskog rata, tačnije 1921. godine. Tada ja nisam imao sredstava da pjesmu objavim, niti sam još pripadao UJMI. Svoje prvo javno izvođenje Šjora Mare je doživjela od strane ‘Gradskog zabavnog orkestra’ 1924. god. kojim je tada rukovodio Antun Homen. Otada se stalno iz godine u godinu sa velikim uspjehom izvodila. Te iste 1924. god. bio sam u muzici ratne mornarice, pa sam je sam popularizirao među muzičarima i mornarima. Ali daleko širu popularnost van Boke Šjora Mare doživljuje 1931. god. prilikom gostovanja kotorske “Građanske muzike” u Splitu. Tada sam pjesmu instrumentirao za duvački orkestar, ali tako da muzičari alternativno jedanput sviraju, a drugi put pjevaju tekst, koji sam isto sam napisao. Sama kompozicija i takav oblik izvedbe oduševio je slušaoce i oni su je pozdravili burnim aplauzom. Kada sam 1935. god. ušao u UJMI, pjesma je autorski zaštićena i ja sam primao tantijeme za njeno izvođenje. Objavljena je prvi put 1939. god. u izdanju HERKIZE, a drugi put 1973. god. u izdanju Društva hrvatskih skladatelja.” Ako je, dakle, i predratna i naša savremena organizacija kompozitora priznavala autorstvo tokom 40 godina (1935–1975), zar to mogu ozbiljno pokolebati izjave muzičara, makar se radilo i o krupnimi poštovanja dostojnim imenima (izjave Jakova Gotovca i Iva Tijardovića u Studiju RT Zagreba)

   …. Da zaključimo, Tomas je, dakle, u prvom redu važan za muzički život Boke, zato što je u doba kada nije postojalo organizovano muzičko školstvo, istaknuto muzički djelovao i svojski doprinosio širenju muzike u široke slojeve, naročito među zanatlijama. .... Zatim, važna je Tomasova uloga kao kapelnika raznih duvačkih orkestara, a i kao kompozitor najviše je djela napisao za takva muzička tijela. Ali iznad svega, kao čovjek i pedagog iskreno i duboko očaran muzikom, Tomas je plijenio mlade i privlačio ih ovoj umjetnosti. Sve to govori o devet decenija koje su zaista plodno i korisno posvećene muzici. Tripo Tomas je pokopan u Škaljarima 14. maja 1975. godine. Na grobu se od njega oprostio predstavnik Udruženja kompozitora Crne Gore, čiji je član Tomas bio.

Miloš Milošević – Muzičke teme i portreti (CANU Titograd 1982)
 
RocketTheme Joomla Templates